Nobelova nagrada za mir za 2026. godinu dodeljena je južnoafričkoj pravnici Navanetem Navi Pilaj za njen doprinos unapređenju mira i međunarodnog prava, saopštio je danas Norveški Nobelov komitet.
Kako je navedeno u obrazloženju, Pilaj je dala značajan doprinos nastojanjima da se ratni zločini, zločini protiv čovječnosti i genocid procesuiraju pred međunarodnim pravosudnim institucijama.
Tokom višedecenijske karijere, Pilaj je obavljala niz značajnih funkcija u pravosuđu i međunarodnim organizacijama. Bila je sudija Visokog suda Južne Afrike i Međunarodnog krivičnog tribunala za Ruandu, kao i sudija Međunarodnog krivičnog suda.
Od 2008. do 2014. godine bila je visoka komesarka Ujedinjenih nacija za ljudska prava, a obavljala je i dužnost predsedavajuće Nezavisne međunarodne istražne komisije UN o okupiranoj palestinskoj teritoriji. Trenutno je sudija Međunarodnog suda pravde u postupku u kojem se Mjanmar tereti za genocid.
Rođena u Durbanu, u Južnoj Africi, u porodici tamilskog porekla, Pilaj je profesionalnu karijeru započela u vrijeme aparthejda, suočavajući se sa diskriminacijom i rasnom segregacijom. U ranim godinama bavila se odbranom Nelsona Mandele i drugih protivnika aparthejda.
Norveški Nobelov komitet istakao je da njen rad predstavlja primer posvećenosti univerzalnim pravnim načelima, ljudskim pravima i odgovornosti pojedinaca i država za kršenje međunarodnog prava.
U obrazloženju odluke naglašeno je da međunarodno pravo predstavlja osnovu za trajni mir i mirno rješavanje sukoba, posebno u vrijeme kada se svijet suočava sa sve većim brojem ratova i izazovima za međunarodni pravni poredak.
Nobelova nagrada za mir biće uručena u Oslu 10. decembra, na godišnjicu smrti Alfreda Nobela, a ovogodišnja novčana vrijednost nagrade iznosi 12 miliona švedskih kruna (oko 1,07 miliona evra).
Navi Pilaj nakon vijesti o Nobelovoj nagradi za mir: Mislila sam da je šala
Južnoafrička pravnica Navi Pilaj izjavila je danas da nije mogla da vjeruje kada su joj kolege saopštile da je dobitnica ovogodišnje Nobelove nagrade za mir i da je upitala je „Je li to istina“, prenosi CNN.
– Mislila sam da je šala – rekla je Pilaj, kojoj su kolege odgovorile da je vijest objavljena svuda, pored ostalog na BBC-ju.
Pilaj je vijest o nagradi saznala tokom skupa u sudnici u kojoj su pre 80 godina održavana suđenja u Nirnbergu. U snimku koji je na društvenoj mreži Iks objavila generalna sekretarka Amnesti internešenela Agnes Kalamard, Pilej je održala kratko obraćanje nakon što su joj prisutni čestitali.
– Ako budete još malo glasnije aplaudirali, možda ću nagradu podijeliti sa (američkim predsjednikom Donaldom) Trampom – našalila se Pilaj.
Ona je istakla da joj je posebno prikladno što je vijest o nagradi dočekala okružena prijateljima i kolegama koji podržavaju ljudska prava.
– Posljednje što sam uradila bilo je podnošenje izveštaja o Gazi, u kojem sam ono što se tamo događa nazvala genocidom, kako bi se utvrdilo činjenično stanje – rekla je Pilaj.
Komentarišući to što je Nobelov komitet istakao njenu hrabrost, Pilaj je navela da je bila veoma iznenađena takvim opisom.
– Zašto bi vam bila potrebna hrabrost da govorite istinu? Tumačite zakon, razmatrate sve činjenice. To je nepristrasno donošenje odluka – poručila je ona.
Među kandidatima za ovogodišnju nagradu bili su i papa Lav, Međunarodni krivični sud, Međunarodni sud pravde, kao i specijalna izvestiteljka UN za okupirane palestinske teritorije, Frančeska Albaneze.
Liderka venecuelanske opozicije Marija Korina Mačado osvojila je nagradu 2025. godine zbog svoje borbe za demokratsku tranziciju u toj južnoameričkoj zemlji, podsjetio je Skaj njuz.
U januaru, Mačado je uručila svoju Nobelovu medalju američkom predsjedniku Donaldu Trampu ubrzo nakon svrgavanja Nikolasa Madura, ali je taj čin bio uglavnom simboličan, s obzirom na to da je Nobelov komitet naveo da samo priznanje ne može da se prenese na drugu osobu.
