U BiH se tokom građanskog rata devedesetih godina prošlog vijeka borilo 900 mudžahedina, od kojih je oko 600 kasnije otišlo da se bori u ratovima u Avganistanu, Siriji, Čečeniji i Pakistanu, navodi se u kratkom dokumentarnom filmu Bi-Bi-Sija (BBC) pod nazivom „BiH: kolijevka modernog džihadizma“ objavljenom 2015. godine.
U dokumentarcu iz 2015. godine, koji je priredio novinar Bi-Bi-Sija Mark Urban, navedeno je da su postojale glasine o stranim ekstremistima, ali da su činjenice o tome bile oskudne i novinari koji su prilazili selafistima su dobijali prijetnje.
Urban je naveo da „većina muslimana u BiH nisu pobožni“, ali da mala ideološki motivisana grupa može da ima veliki uticaj i da se baš u BiH desilo da je džihadistički rat bio „definisan od otmice do obezglavljivanja i vjerskog skrnavljenja“.
– Danas u BiH postoje mjesta u kojima cvjetaju ekstremni oblici islama i to sjeme koje su posijali džihadisti devedesetih počinje da daje plodove. Sekularni principi BiH dovode se u pitanje i stotine ljudi otišlo je iz ovih područja da traže „mučeništvo“ na Bliskom istoku – napomenuo je Urban.
On je naveo primjer dvojice džihadista, Haima i Dina, koji su doputovali iz Saudijske Arabije da se pridruže borbi.
– Tada je u toku bio rat između Zapada i islama i takav narativ nije ranije postojao, ali je BiH dala taj narativ modernom džihadističkom pokretu. To je kolijevka – istakao je Urban.
Urban navodi još nekoliko džihadista obučenih u mudžahedinskom bataljonu u BiH, među kojima su Halid el Hadž, koji je kasnije komandovao Al kaidom u Saudijskoj Arabiji, Navaz el Hazmi i Halid el Mihdar, dvojica terorista koja su učestvovala u otmici aviona u SAD 11. septembra 2001. godine, Ramzi bin el Šib, koji je ubio američkog taoca Danijela Perla, i Halid Šeik Muhamed, koji je posjetio BiH da traži „talente“ za Al kaidu.
Bi-Bi-Si podsjeća da je Zenica nekad bila dom mudžahedinskog bataljona.
U dokumentarcu je objavljen i video-snimak obraćanja jednog od džihadista iz BiH, a Urban ističe da je to bilo saopštenje da je Balkan novi front za samoproglašeni kalifat „Islamske države“ koji, između ostalih, čine državljani BiH.
Urban podsjeća da su bezbjednosne službe odgovorile u novembru 2014. godine na zabrinutost za bezbjednost, pošto je više od 300 državljana BiH otišlo da se bori na strani džihadista u Siriji i Iraku, što je jedan od najvećih procenata u odnosu na broj stanovnika u jednoj zemlji u Evropi.
Vlasti su usmjerile svoje postupke protiv onih koji regrutuju džihadiste i povratnike sa ratišta, kao što je Fikret Hadžić, koji je optužen da se borio u redovima „Islamske države“ u Siriji. On je za Bi-Bi-Si rekao da su ga pravna ograničenja spriječila da agenciji da zvanični intervju.
Međutim, Hadžić je rekao da je devedesetih bio jedan od državljana BiH koji su bili dio mudžahedinskog bataljona i da je bio u Siriji dva puta, gdje je upoznao neke od članova „Islamske države“, ali je negirao da je bio član te terorističke organizacije.
On je naveo da „prezire „Islamsku državu“ i da je u Siriji bio vozač. Hadžić je istakao da je bio razočaran zbog toga što su se strani borci borili za novac i moć.
Urban i ostatak novinarske ekipe posjetili su tada i Gornju Maoču, jednu od nekoliko selafijskih, odnosno strogih muslimanskih zajednica u BiH. Gornja Maoča pojavila se u naslovima 2015. godine kada su pojedini od oko 200 mještana istakli simbole „Islamske države“.
Portparol vehabijske zajednice u Gornjoj Maoči Edis Bosnić, koji je takođe negirao da je član „Islamske države“, rekao je tada da oni žive po islamskim pravilima i da postoje određeni ljudi koji smatraju „da je nešto ispravno“, kao, na primjer, kada čuju da je moguće da vlast u Siriji, kako je on rekao, „vrši zločine nad svojim narodom i da nema nikog da im pomogne, jer su svuda okolo tiranski režimi“, onda ti neki ljudi tada osjećaju „žalost“ i žele „da se zahvale zbog pojedinih ljudi koji su došli 1992. godine“.
Bosnić je rekao da su pristalice „Islamske države“ otišle su iz sela nakon sprovedenih racija. On je bio spreman da priča sa novinarima, ali drugi nisu. Dobrodošlica je vrlo brzo prošla i predložio je novinarima da odu.
– Iako su ovi ljudi govorili da nisu spremni da se odazovu na najnoviji poziv na džihad na Balkanu, selafisti zaista žele da dugoročno pretvore BiH u fundamentalističku zemlju – rekao je Urban u filmu.
U dokumentarcu se pominje i to da su u jednom od kampova mudžahedina u BiH ostali njihovi tragovi iz devedesetih, te da su arapski borci rekli da „lokalni stanovnici nikada ne bi postali dobri muslimani“.
