Republika Srpska je čedo nevesinjskog ustanka, a danas možda i najveće ogledalo srpskog naroda, poručio je danas u Nevesinju državni sekretar u Ministarstvu za rad, zapošljavanje, boračka i socijalna pitanja Srbije Zoran Antić na obilježavanju 151 godine od Nevesinjske puške.
On je rekao da je Nevesinjska puška iz 1875. godine jedan od najvažnijih istorijskih događaja u modernoj istoriji srpskog naroda.
Antić je ukazao da, da nije bilo Nevesinjske puške, vjerovatno ni kralj Milan ni kralj Nikola ne bi tako lako ušli u rat sa Osmanlijama i ne bi tražili podršku tada carske Rusije.
– Ne bi došlo ni do Drugog srpsko-turskog rata i oslobođenja četiri nahije na jugu centralne Srbije, niti bi Pirot, Niš, Leskovac i Vranje bili slobodni, niti bi došlo do Berlinskog kongresa. Verovatno bi se mnoge stvari na Balkanu geopolitički drugačije odigravale da nije bilo Nevesinjske puške – smatra Antić.
Prema njegovim riječima, zajedničkim snagama izražena je želja da upravo ovaj događaj, kao simbol otpora, traganja za slobodom i nečega što je vezivno tkivo Srba na srpskom prostoru, bude označen kao temelj teorije krvi i tla na kojima počiva moderna srpska država.
– Postoje mnogi istorijski izvori da su čak i ovi ustanici u Hercegovini bili podstaknuti određenim željama nekih drugih, a ne samo svojim ličnim, da se oslobode osmanskoga jarma – naveo je Antić.
On je naveo da su želje Crne Gore i Srbije da se neki dijelovi teritorije pripoje ili Crnoj Gori ili Srbiji učinile toliko da se moralo sačekati nekih stotinjak i nešto godina dok se nije rodila najmlađa srpska država – Republika Srpska.
– I, upravo Republika Srpska, čedo ovog ustanka u Nevesinju, jeste čedo i Miće Ljubibratića i Pera Tunguza i Pecije Popovića i Peka Pavlovića i svih onih koji su tog jula 1875. godine digli ustanak u Hercegovini. Republika Srpska je danas možda najveće ogledalo srpskog naroda, upravo iz tog rastakanja Osmanskog carstva na Balkanu – istakao je Antić.
Antić je naveo da Republika Srpska danas jeste temelj stvaranja nekih modernih, novih srpskih odnosa na ovim prostorima i da su zato oči Srbije itekako uprte u Srpsku sa željom da opstane u državnom, pravnom, međunarodnom kontinuitetu, ustavnom i teritorijalnom smislu.
– Da opstane, a da se onda, kada dođe taj čas, kao što je to govorio Vladimir Ćorović – svi ujedinimo pod kapom nebeskom i da jednom zauvek završimo taj vekovni nedosanjani san o srpskom ujedinjenju – rekao je Antić.
On smatra da dovoljno energije i snage postoji među svima, želje su obostrane i sa jedne i sa druge strane Drine, sve s ciljem promišljanja bolje budućnosti srpskog naroda.
– U ime Vlade Republike Srbije, pozivam da u nedelju, 12. jula, na Javoru, budemo svi zajedno da obeležimo 150 godina od javorskog rata i Kalipoljske bitke. Da nije bilo Nevesinja 1875. godine, ne bi bilo ni Javora 1876. godine. Nekoliko hiljada tada mladih srpskih vojnika dalo je svoje živote u operacijama koje su trajale tri meseca. Čuveni major Mihajlo Ilić je branio čast srpske vojske na Javoru i Kalipolju – podsjetio je Antić.
Antić je izrazio nadu da će današnja Republika Srpska, vođena mudrim državničkim odlukama njenog rukovodstva i političkih faktora, uspjeti da razumije istorijske okolnosti i da preduprijedi sve velike izazove i nedaće koje pred nju stavljaju Evropa i svijet.
– Slava svim našim vojvodama, junacima, sveštenicima, učiteljima, viđenim ljudima koji su dali život u svim hercegovačkim ustancima i za slobodu Republike Srpske. Neka živi Republika Srpska, živela Srbija – poručio je Antić.
Prva Nevesinjska puška bio je ustanak podignut u mjestu Krekovi u opštini Nevesinje 9. jula 1875. godine protiv otomanske vlasti i ubrzo se proširio na cijelu BiH, uz podršku Srbije i Crne Gore.
To je vremenom preraslo u srpsko-turski rat. Ubrzo je došlo do Berlinskog kongresa 1878. godine kojim su Srbija i Crna Gora dobile nezavisnost i teritorijalno proširenje, dok je Austrougarska na 30 godina okupirala BiH.
Druga Nevesinjska puška, poznatija kao Uloški ustanak, izbila je u januaru 1882. godine napadom ustanika na austrougarsku žandarmerijsku stanicu u Ulogu zbog donošenja takozvanog Vojnog zakona o obaveznom služenju vojske mladića iz BiH.
Nevesinjska antifašistička puška predstavlja oružani otpor ustašama 3. juna, 1941. godine, u selu Drežanj, nakon masakra 27 ljudi u selu Udružnje kod Nevesinja.
Ovaj oružani otpor fašističkom okupatoru se u trećoj knjizi Otadžbinskog rata Rusije pominje kao prvi antifašistički ustanak u porobljenoj Evropi, ali ga komunističke vlasti bivše Jugoslavije nisu proglasile za dan ustanka protiv okupatora.
Obilježavanje 151 godine od Nevesinjske puške organizuju odbori vlada Republike Srpske i Srbije za njegovanje tradicije oslobodilačkih ratova.
