Krsnu slavu imaju samo Srbi koju im je u amanet ostavio Sveti Sava, rekao je sveštenik Nebojša Nježić, nakon što je hrvatsko Ministarstvo kulture i medija 20. aprila pod zaštitu stavilo „Slavu, krsnicu ili krsno ime – proslavu obiteljskog sveca zaštitnika neretvanskih katolika“.
Srpska krsna slava je 2014. upisana na Uneskovu listu nematerijalnog kulturnog nasljeđa kao autentična srpska tradicija, ali to nije bila prepreka za hrvatsko Ministarstvo kulture i medija.
U opisu obreda koji je hrvatsko ministarstvo zaštitilo pod brojem Z-7985 navedeni su svi ključni elementi srpske krsne slave – slavska svijeća, žito, hljeb, vino i gašenje svijeće vinom.
Čak je i u Hrvatskoj enciklopediji navedeno da je krsna slava običaj „posebno raširen u Srba (u Hrvata samo mjestimice)“, uz zapaljenu svijeću, vino, tamjan, kolivo i obredni hljeb.
Sveštenik Nježić rekao je Srni da upravo zbog toga što krsnu slavu imaju samo pravoslavni Srbi koju im je u amanet ostavio Sveti Sava treba je i sačuvati.
On je pojasnio da je njena suština slavska svijeća, slavski kolač, slavsko žito i ikona.
Naglasio je da je krsna slava ima svoj značaj i simboliku, te objasnio da je slavski kolač simbol tijela Hristovog, slavsko žito simbol Hristovog vaskrsenja, vino simbol krvi Hristove.
– Onda vidimo da je u suštini naša krsna slava produžetak Svete liturgije, zajedništva s Hristom. Ako želimo da budemo obogotvoren narod, onda moramo da sačuvamo ono što nam je najsvetije, a to su naša Crkva i naša krsna slava koja nas je vijekovima očuvala – istakao je Nježić, paroh poljavničko ravničke parohije.
Srpska pravoslavna crkva i nauka saglasni su da se početak obilježavanja krsne slave vezuje za dan kada je neka porodica ili čitav rod primio hrišćanstvo.
Prvi pisani pomen o praznovanju slave potiče iz 1018. godine kad je grčki hroničar Jovan Skilica prvi zabilježio slavu dajući joj obilježje porodičnog praznika što se uzima i kao jubilej od zvaničnog obilježavanja krsne slave.
Sveti Sava, prvi srpski arhiepiskop, početkom 13. vijeka izvršio je novu organizaciju crkvenog života, a reformatorski rad obuhvatio je i praznovanje kućne slave.
Tvorci slave, onakve kakvu je danas imamo su Sveti Sava i njegovi neposredni učenici, zato samo Srbi, koji su od 13. vijeka neprekidno pod odlučujućim duhovnim uticajem svetosavske Crkve, danas imaju krsnu slavu.
Proslavljanje slave u njenom prvobitnom obliku, za razliku od današnjeg, bilo je u običaju ne samo u srpskom narodu, već i kod drugih pravoslavnih naroda ali je tokom vremena zamijenjeno praznovanjem dana rođenja pojedinih članova porodice, ili dana onih svetitelja čija imena oni nose.
Postoje tragovi da se slava nekada obilježavala na teritoriji Hrvatske, kao i kod Bugara i Rusa ali se nigdje osim kod Srba nije očuvala kao kulturno nasljeđe.
Slavu su stalno slavili jedino Srbi ma gdje se nalazili. Slavili su u najslavnijim danima svoje istorije, ali i u toku petovjekovnog robovanja pod Turcima, slavljena je u ratu i izgnanstvu, u tamnici i bolnici.
U praznovanju krsne slave isprepleteni su religiozni i društveni elementi i oni su duboko ukorijenjeni u ovaj jedinstveni srpski običaj koji je prvi na listi nematerijalne kulturne baštine.
Prema Uneskovim propozicijama svaki element nematerijalne baštine mora da bude održiv, da bude živ, da se praktikuje i da mu je osiguran opstanak u budućnosti.
