U Domu kulture „Sveti kralj Milutin“ u Prebilovcima, povodom obilježavanja Svetih prebilovačkih i svehercegovačkih mučenika i 83 godine od jednog od najsvirepijih zločina nad srpskim narodom, otvorena je stalna postavka izložbe „Prebilovci 1941“ u organizaciji Muzeja žrtava genocida sa koje je poručeno da zločin u ovom hercegovačkom selu nikada ne smije da bude zaboravljen, ali ni ponovljen.
Predsjednik Republike Srpske Milorad Dodik izjavio je da su Prebilovci najstradalnije srpsko sveto mjesto i podsjetio na ubijanje, ali i na miniranje kostiju i ubijanje prebilovačkih žrtava po drugi put.
On je najavio da će predložiti predsjedniku Srbije Aleksandru Vučiću da Prebilovci budu predloženi za mjesto od posebnog interesa za srpski narod i da se omogući da se za ovo mjesto svake godine uradi nešto.
– Ovdje treba da izgradimo pansion i da naša djeca prvo dolaze ovdje, kao i u Jasenovac. Da se mogu smjestiti, prenoćiti i naučiti o ovom mjestu. To je sjećanje koje neće izblijediti. Znam da to Vučić podržava – rekao je Dodik tokom otvaranja izložbe.
On je istakao da će se štititi svaki Srbin gdje god da se nalazi i da se više neće dogoditi zločini slični ovome u Prebilovcima.
Muzej žrtava genocida prvi put organizuje stalnu izložbenu postavku izvan teritorije Srbije kako bi sačuvao od zaborava sve nevino postradale Prebilovčane i selo koje je simbol stradanja Srba u Hercegovini, ali i na cijelom srpskom etničkom prostoru.
Izložbena postavka predstavlja najvrednije artefakte o zločinu u Prebilovcima 1941. godine, kao što su replika stolice Stane Arnaut /original se čuva u Muzeju žrtava genocida/, učiteljice iz Prebilovaca koja je silovana i mučena, zajedno sa 100 svojih učenika, te prebijana u školi koja je sada Dom kulture.
Na izložbi je predstavljena i zastava kojom su tokom 1990. i 1991. godine tokom dostojnog sahranjivanja prekrivani sanduci sa posmrtnim ostacima izvađenim iz brojnih betoniranih jama širom Hercegovine.
U Prebilovcima je 2015. godine sagrađen i osveštan Hram Vaskrsenja Hristovog u znak sjećanja na oko 4.000 Srba donje Hercegovine koje su ustaše ubile u Drugom svjetskom ratu, a Srpska pravoslavna crkva (SPC) iste godine kanonizovala je žrtve Prebilovaca i donje Hercegovine u Drugom svjetskom ratu.
Ovaj praznik ustanovljen je u kalendaru na datum kada su ustaše 1941. godine zvjerski ubile više od 850 mještana ovog sela, uglavnom žena i đece i bacile u jamu u Šurmancima nadomak Međugorja.
Ovaj zločin je u bivšoj Jugoslaviji prikrivan, a 1961. godine jame u koje su bacani Srbi su zabetonirane.
Otkopavanje 13 jama na području donje Hercegovine počelo je 1990. godine, a kosti više od 4.000 Srba 4. avgusta 1991. godine su sahranjene u spomen – kosturnicu u Prebilovcima.
U junu 1992. godine tokom ofanzive „Čagalj“ pripadnici HOS-a i HVO-a minirali su spomen-kosturnicu.
Po povratku Srba u Prebilovce poslije 2000. godine, ostaci kostiju su sakupljeni, a po izgradnji Hrama Vaskrsenja Hristovog počivaju u njegovoj kripti.
Hram u Prebilovcima sagrađen je uz pomoć tadašnjeg predsjednika Srpske Milorada Dodika i zahvaljujući donacijama Srba u dijaspori.
Urađen je po uzoru na Crkvu Hristovog groba u Jerusalimu koja je simbol vaskrsenja i života, a od tada do danas Prebilovci su mjesto koje opominje i prkosi svima koji misle da se jedan narod može istrijebiti sa svoga vjekovnog ognjišta.
