Jedan od najvećih srpskih vojskovođa i tvorac moderne srpske vojske vojvoda Radomir Putnik, koji se kao sjajan strateg iskazao u balkanskim ratovima i Prvom svjetskom ratu, umro je 17. maja 1917. godine.
Radomir Putnik bio je vojnik i vojskovođa punih 40 godina, a vojničko zvanje stekao je u Artiljerijskoj školi u Beogradu.
Putnik je dva puta bio načelnik Glavnog generalštaba, pet puta ministar vojni i načelnik Štaba Vrhovne komande Vojske Kraljevine Srbije u balkanskim i Prvom svjetskom ratu.
Kao tvorac moderne srpske vojske, u okviru školovanja i obuke oficira uveo različite novine, uključujući i rješavanje taktičkih zadataka.
Zajedno sa Živojinom Mišićem pripremio sve ratne planove za balkanske ratove i Prvi svjetski rat.
Učesnik svih ratova od 1876. do 1916.
Putnik je bio učesnik svih ratova Srbije od 1876. do 1916. godine. U dva srpsko-turska rata od 1876. do 1878. godine komandovao je Rudničkom brigadom i Veterničkim odredom, jedinicama koje su se istakle u borbama na Javoru, Velikom Šiljegovcu, Đunisu, oko Pirota i u oslobađanju Niša, Vranja i Gnjilana.
U srpsko-bugarskom ratu 1885. godine, Radomir Putnik bio je načelnik Štaba Dunavske divizije, a 1890. postavljen za pomoćnika načelnika Generalštaba. Tada je u program obuke starješina uveo rješavanje taktičkih zadataka na Višoj školi Vojne akademije, u kojoj je predavao taktiku i generalštabnu službu.
Komanda nad Šumadijskom divizijskom oblašću povjerena je Putniku 1893, ali mu je 1895. oduzeta, te je 1896. penzionisan pod sumnjom da sarađuje sa Radikalnom strankom.
On je reaktiviran poslije ubistva kralja Aleksandra Obrenov 1903. godine i od tada je kao načelnik Glavnog generalštaba i ministar vojni 1904, 1906-1908. i 1912. godine rukovodio ratnim pripremama.
Zahvaljujući Putniku, srpska vojska je naoružana brzometnim oružjem i teškom artiljerijom, utvrđena je njena doktrina, uvećan je i obučen rezervni starješinski kadar, otvorene su oficirske škole rodova, obučeno više generacija generalštabnih oficira, te izrađeni ratni planovi i propisani postupci mobilizacije.
Slavni srpski vojskovođa je u Prvom balkanskom ratu kao načelnik Štaba Vrhovne komande znatno doprinio pobjedi srpskih armija u neočekivanom sudaru sa turskom vojskom u Kumanovskoj, a zatim u Bitoljskoj bici u oktobru i novembru 1912. godine.
Poslije Kumanovske bitke unaprijeđen je u čin prvog vojvode srpske vojske.
U Drugom balkanskom ratu, 1913. godine, vojvoda Putnik je pravovremeno rasporedio i pripremio vojsku, predvidjevši bugarski napad, što je bilo odlučujuće za trijumf u Bregalničkoj bici.
Veliki taktičar
U Prvom svjetskom ratu vojvoda Putnik bio je načelnik štaba Vrhovne komande, sve do pogoršanja bolesti 1916. godine, kada ga je na tom mjestu naslijedio general Petar Bojović.
Komandovao je srpskom vojskom za vrijeme sve četiri neprijateljske ofanzive na Srbiju.
U Prvom svjetskom ratu 1914. godine je vještim manevrisanjem i grupisanjem glavnine srpskih snaga doprinio slamanju nadmoćnih austrougarskih trupa u Cerskoj i Kolubarskoj bici.
Njegova odluka da napusti Beograd i skrati front za vrijeme Kolubarske bitke bila je presudna jer je srpska vojska dobila vrijeme da se oporavi i odmori.
Preporođenu srpsku vojsku vojvoda Putnik poveo je u ofanzivu, koja je nanijela odlučujući udarac Austrougarima kod Suvobora, nakon čega je austrougarska vojska potisnuta sa teritorije Srbije.
Kada je počela četvrta ofanziva na Srbiju, Putnik je već bio teško bolestan i nije imao mnogo udjela u operativnim odlukama.
Ipak, u okolnostima veoma nepovoljnim po Srbiju, uspio je da organizuje povlačenje srpske vojske preko albanskih i crnogorskih planina, do albanskog primorja.
Vojvoda Putnik je pritom nizom manevara osujetio namjeru njemačke Vrhovne komande da, u sadejstvu sa bugarskim i austrougarskim trupama, opkoli i uništi srpsku vojsku.
Prethodno su ga saveznici, pogrešno procijenivši situaciju, onemogućili da ofanzivom spriječi Bugarsku da stupi u rat na strani Centralnih sila.
Sahranjen na Ruskom groblju
Teško bolestan, Putnik je stigao u Skadar 6. decembra 1915. godine, a 9. januara 1916. prebačen je na Krf, gdje se liječio do septembra iste godine. Sa Krfa je otišao u Nicu da nastavi liječenje.
Vojnici su prvog srpskog vojvodu, teško bolesnog, na rukama prenijeli preko Albanije. Putnik je zatražio da mu se odobri petomjesečno odsustvo za liječenje, koje mu je odobrio kralj Petar Prvi Karađorđević.
Radomir Putnik umro je 17. maja 1917. godine u Nici, gdje je kovčeg sa njegovim posmrtnim ostacima ostavljen u crkvi na Ruskom groblju.
Jedan od srpskih novinara prolazeći sedam godina kasnije tuda zaprepašteno je pisao: „Veliki vođa naše vojske još uvek leži u crkvenom prozoru i otadžbina ne može još uvek da se seti svog velikog sina kome toliko duguje“.
Na to su mu dva francuska generala rekla: „Ili ga prenesite u svoju zemlju i sahranite ili dajte da ga mi Francuzi sahranimo“.
Novembra 1926. godine, više od devet godina nakon smrti, na beogradsku željezničku stanicu stigli su posmrtni ostaci vojvode Putnika.
Slavni srpski vojskovođa sahranjen je na Novom groblju, uz sve državne i vojne počasti. Tu mu je, prilozima mnogobrojnih poštovaoca, podignut veliki spomenik.
Planina u Kanadi dobila ime po srpskom generalu
Već po završetku Prvog svjetskog rata, odajući počast načelniku Vrhovne komande srpske vojske i prvom srpskom vojvodi Radomiru Putniku, Kanađani su jednoj od svojih planina dali ime Putnik.
Mada je umro prije stvaranja Jugoslavije, Putnikova slava, pobjede srpske vojske i odlučujuća pomoć u povezivanju Južnih Slovena pratile su njegovo ime cijeli 20. vijek.
On i vojvoda Stepa Stepanović imali su svoja posebna mjesta kao komandanti srpske vojske, koja je oslobodila Južne Slovene i omogućila stvaranje Jugoslavije.
Jedna od najdužih sarajevskih ulica, kao i brojne ulice u drugim gradovima bivše Jugoslavije decenijama su nosile ime vojvode Putnika u znak zahvalnosti zbog pobjede nad austrougarskim okupatorima.
