Književnik Mehmed Meša Selimović, pisac jednog od najvećih romana na srpskom jeziku „Derviš i smrt“, preminuo je 11. jula 1982. godine u Beogradu.
Selimović je, kako je sam otkrio, potomak srpske porodice Vujovića. Završio je Filozofski fakultet u Beogradu i do Drugog svjetskog rata bio profesor u Gimnaziji u rodnoj Tuzli.
Po izlasku iz ustaškog logora 1943. godine, otišao je u partizane, a poslije rata bio je direktor Drame Narodnog pozorišta u Sarajevu, umjetnički direktor „Bosna-filma“ i glavni urednik Izdavačke kuće „Svjetlost“.
Zbog progona, kojem su ga podvrgli komunisti u SR BiH, Selimović je prešao u Beograd i u njemu ostao do smrti.
Napisao je romane „Derviš i smrt“, „Tišine“, „Tvrđava“, „Magla i mjesečina“ i „Krug“ (nedovršen). On je autor zbirke pripovijedaka „Prva četa“, „Tuđa zemlja“ i „Djevojka crvene kose“, studije „Za i protiv Vuka“, zatim eseja „Pisci, mišljenja, razgovori“, memoarske proze „Sjećanja“, kao i nekoliko filmskih scenarija.
Meša Selimović bio je član Srpske akademije nauka i umetnosti (SANU).
Roman „Derviš i smrt“, jedan od najznačajnijih u srpskoj literaturi, odlikuje se osobenošću tretiranja teme, gustinom opservacije čovjekovog života u tragičnim okolnostima i refleksijama o ljudskoj egzistenciji.
Ovaj roman je inspirisan ličnom tragedijom pisca, pošto je Mešin brat, takođe partizan, strijeljan krajem rata iz banalnog razloga – uzeo je komad namještaja iz magacina.
Meša Selimović je u nekoliko navrata objasnio svoju nacionalnu pripadnost i svoj pogled na BiH.
U testamentalnom pismu SANU iz 1976. godine Selimović navodi: „Potičem iz muslimanske porodice, a po nacionalnosti sam Srbin“.
„Pripadam srpskoj literaturi, dok književno stvaralaštvo u BiH, kome takođe pripadam, smatram samo zavičajnim književnim centrom, a ne posebnom književnošću srpskohrvatskog književnog jezika“, napisao je Selimović.
On je naveo i da jednako poštuje svoje porijeklo i svoje opredjeljenje, jer je vezan za sve što je odredilo njegovu ličnost i rad.
„Svaki pokušaj da se to razdvaja, u bilo kakve svrhe, smatrao bih zloupotrebom svog osnovnog prava zagarantovanog Ustavom. Pripadam, dakle, naciji i književnosti Vuka, Matavulja, Stevana Sremca, Borisava Stankovića, Petra Kočića, Ive Andrića, a svoje najdublje srodstvo sa njima nemam potrebu da dokazujem“, napisao je Selimović.
Selimović je ovo pismo uputio SANU sa, kako je naveo, izričitim zahtjevom da se ono smatra punovažnim biografskim podatkom.
U knjizi „Sjećanja“ Selimović ističe da je „užasan genocid koji su ustaše počele da provode protiv Srba u BiH, nečuveni zločini na koje se uho teško moglo naviknuti, jer takvo masovno varvarstvo nije bilo poznato u istoriji, stradanje čitavih srpskih krajeva, zatiranje svega živog – sve to je tjeralo čovjeka da se odredi – ili da se suprotstavi ili da se demorališe“.
Jednom prilikom, na zagrebačkom Književnom kutku, Selimoviću je organizator postavio pitanje od kog se očekivalo da će od Meše izdejstvovati neku vrstu provokacije: „Zašto se vi Mehmede Selimoviću, osjećate Srbinom?“
Selimović je odgovorio kratko i direktno: „Do 1941. sam se osjećao Srbinom, a nisam se pitao zašto. Od 1941. znam zašto sam to“.
Nakon raspada Jugoslavije, u sarajevskim političkim, a onda i književnim krugovima pokušali su da „prevedu“ Selimovića iz Srbina u Bošnjaka, potpuno ignorišući njegovo testamentarno obraćanje SANU i njegove stavove o politici, nacionalnosti i književnosti.
Meša Selimović je sahranjen u Aleji zaslužnih građana u Beogradu.
