Istraživač i viši saradnik Instituta istorijskih nauka Univerziteta u Istočnom Sarajevu Georgije Vulić izjavio je Srni da svijest o materijalnoj i duhovnoj vrijednosti imovine Srba i Srpske pravoslavne crkve (SPC) u Sarajevu postoji, ali da je tokom decenija opterećena osjećajem beznađa zbog dugogodišnjih opstrukcija institucija u Federaciji BiH (FBiH).
Piše: Željka Domazet
Vulić precizira da se ne radi samo o ogromnim materijalnim vrijednostima, već o imovini koja predstavlja temelj urbanog, kulturnog i ekonomskog identiteta Sarajeva kroz vijekove.
– Brojni pojedinci i SPC godinama traže svoja prava, ali sistemski pritisci i institucionalna opstrukcija često stvaraju utisak da je borba unaprijed izgubljena. To lokalnim vlastima u Sarajevu daje prostor da se imovina nezakonito koristi, prepušta zubu vremena ili namjerno devastira bez ikakvih posljedica po one koji je uzurpiraju – istakao je Vulić.
Sistemsko oduzimanje i uništavanje srpske imovine u Sarajevu
Na pitanje koji su to najdrastičniji primjeri koji ilustruju oduzimanje i uništavanje imovne Srba u Sarajevu Vulić je ukazao da oni predstavljaju sistemski model koji se sprovodi kroz nekoliko nivoa, ali da je svakako najpoznatiji i najsimboličniji – zgrada Bogoslovije u centru grada.
– To je objekat namjenski građen za potrebe SPC i obrazovanje sveštenstva, koji i danas, potpuno bespravno, koristi Ekonomski fakultet. Uprkos sporazumima, obećanjima kantonalnih vlasti i jasnim izveštajima međunarodnih institucija, ovaj reprezentativni objekat još nije vraćen svom istorijskom i stvarnom vlasniku – napominje Vulić.
Vulić ističe da drugi drastičan nivo predstavlja uzurpacija zadužbina.
– Sarajevo je bilo grad bogatih srpskih trgovaca i zadužbinara u 19. i 20. vijeku. Ogromna imovina koja je zavještana Crkvi za humanitarne i prosvjetne svrhe, oduzeta je ranijim nacionalizacijama, a danas se sistematski prepisuje na lokalne opštine, bez ikakve namjere da se restituiše – precizira Vulić.
Vulić je podvukao da treći i možda i najpodmukliji primjer jeste proces uzurpacije gdje se kroz administrativne procedure, bez adekvatnog obavještavanja protjeranih Srba, njihova privatna imovina upisuje na opštine ili treća lica.
– Na kraju, svjedočimo i gotovo konstantnom skrnavljenju i devastaciji pravoslavnih grobalja, što je najdirektniji pokušaj brisanja materijalno-istorijskih tragova vjekovnog postojanja srpskog naroda na tom prostoru – upozorio je Vulić.
